📚 Η Ιόνιος Βιβλιοθήκη Συνομιλεί
Συζητήσεις με ανθρώπους της τέχνης, της επιστήμης και του πολιτισμού

Η Ιόνιος Βιβλιοθήκη εγκαινιάζει μια νέα στήλη αφιερωμένη στους ανθρώπους που δημιουργούν, ερευνούν, εμπνέουν και συμβάλλουν στον πολιτισμό. Μέσα από συζητήσεις με συγγραφείς, καλλιτέχνες, επιστήμονες και ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, επιδιώκουμε να γνωρίσουμε καλύτερα το έργο τους, τις πηγές της έμπνευσής τους και τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από τη δημιουργική τους πορεία.

🗣️ Πρώτη μας καλεσμένη η Χριστίνα Φίλιππα
με αφορμή την έκδοση του νέου της βιβλίου
«Γεώργιος Σπ. Ιωαννίδης (1893-1953) – Ζωή Μελά-Ιωαννίδη (1898-1996): Πρωτοπόροι Επιστήμονες στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ».

Μέσα από την έρευνά της αναδεικνύει τη ζωή και το έργο δύο σημαντικών προσωπικοτήτων της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της ιστορίας της επιστήμης στη χώρα μας.

Λίγα λόγια για τη Χριστίνα Φίλιππα
Η Χριστίνα Φίλιππα είναι ερευνήτρια και συγγραφέας με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ιστορία, την επιστήμη και την ανάδειξη σημαντικών προσωπικοτήτων του ελληνικού χώρου. Μέσα από το έργο της αξιοποιεί αρχειακές πηγές και ιστορικά τεκμήρια, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της νεότερης ελληνικής ιστορίας και της επιστημονικής δράσης στην Ελλάδα. Έχει συγγράψει, μεταξύ άλλων, τα βιβλία «Οδωνυμία Φιλοθέης: Η ιστορία καθ’ οδόν», τον θεατρικό συγγραφέα Πανάγο Μελισσιώτη, καθώς και το έργο «Γεώργιος Σπ. Ιωαννίδης (1893-1953) – Ζωή Μελά-Ιωαννίδη (1898-1996): Πρωτοπόροι Επιστήμονες στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ».

🗣️ Συνέντευξη

Ερώτηση: Τι ήταν εκείνο που σας έκανε να νιώσετε, ήδη από την πρώτη επαφή με το υλικό, ότι η Ζωή Μελά έπρεπε να «επιστρέψει» ιστορικά στο προσκήνιο;

Aπάντηση: Η Μελά ήταν η πρώτη γυναίκα που σπούδασε, το 1919, στο νεοσύστατο τμήμα Χημείας του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Το δικό μου ερευνητικό ενδιαφέρον αφορά τις πρώτες γυναίκες που γράφτηκαν στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, από το 1890, χρονολογία που εγγράφεται η πρώτη και μοναδική φοιτήτρια, έως το 1920. Μελετώντας, διαπίστωσα ότι ήταν η κόρη του Μακεδονομάχου, Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη, πληροφορίες που μου κέντρισαν το ενδιαφέρον.

 Όταν διαπίστωσα ότι ήταν παντρεμένη με τον Αιγιώτη γιατρό, Γεώργιο Ιωαννίδη, καθώς έχω ιδιαίτερα συναισθηματικούς δεσμούς με το Αίγιο, στρώθηκα στη δουλειά. Στο πλαίσιο μάλιστα αυτής της έρευνας, είχα συνδιοργανώσει το 2018 με τον «Σύνδεσμο Φιλολόγων Αιγιαλείας και Καλαβρύτων» και την «Ένωση Γυναικών Ελλάδας» (ΕΓΕ), Παράρτημα Αιγίου, ομιλία για τις πρώτες Αιγιώτισσες που σπούδασαν στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Μάλιστα στις πρωτοπόρες φοιτήτριες από Αίγιο υπάρχει και μία Κεφαλλονίτικης καταγωγής: 

Η Αικατερίνη Καββαδία του Γερασίμου (σιδηροδρ. υπάλληλος) που δηλώνει πατρίδα της το Αργοστόλι και αποφοίτησε απ’ το Γυμνάσιο Αιγίου. Το 1918, σε ηλικία 17 ετών, γράφτηκε στη Φαρμακευτική Σχολή. Έλαβε πτυχίο το 1922-23. Τα υπόλοιπα θα βοηθήσετε εσείς να ανακαλύψουμε για την συμπατριώτισσά σας. 

πάντηση: Η Μελά ήταν η πρώτη γυναίκα που σπούδασε, το 1919, στο νεοσύστατο τμήμα Χημείας του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Το δικό μου ερευνητικό ενδιαφέρον αφορά τις πρώτες γυναίκες που γράφτηκαν στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, από το 1890, χρονολογία που εγγράφεται η πρώτη και μοναδική φοιτήτρια, έως το 1920. Μελετώντας, διαπίστωσα ότι ήταν η κόρη του Μακεδονομάχου, Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη, πληροφορίες που μου κέντρισαν το ενδιαφέρον. Όταν διαπίστωσα ότι ήταν παντρεμένη με τον Αιγιώτη γιατρό, Γεώργιο Ιωαννίδη, καθώς έχω ιδιαίτερα συναισθηματικούς δεσμούς με το Αίγιο, στρώθηκα στη δουλειά. Στο πλαίσιο μάλιστα αυτής της έρευνας, είχα συνδιοργανώσει το 2018 με τον «Σύνδεσμο Φιλολόγων Αιγιαλείας και Καλαβρύτων» και την «Ένωση Γυναικών Ελλάδας» (ΕΓΕ), Παράρτημα Αιγίου, ομιλία για τις πρώτες Αιγιώτισσες που σπούδασαν στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Μάλιστα στις πρωτοπόρες φοιτήτριες από Αίγιο υπάρχει και μία Κεφαλλονίτικης καταγωγής: Η Αικατερίνη Καββαδία του Γερασίμου (σιδηροδρ. υπάλληλος) που δηλώνει πατρίδα της το Αργοστόλι και αποφοίτησε απ’ το Γυμνάσιο Αιγίου. Το 1918, σε ηλικία 17 ετών, γράφτηκε στη Φαρμακευτική Σχολή. Έλαβε πτυχίο το 1922-23. Τα υπόλοιπα θα βοηθήσετε εσείς να ανακαλύψουμε για την συμπατριώτισσά σας.

Ερώτηση: Το βιβλίο σας παρουσιάζει ένα ζευγάρι που έζησε και εργάστηκε κόντρα στα στερεότυπα της εποχής του. Πώς αποτυπωνόταν αυτή η στάση στην προσωπική και επαγγελματική τους ζωή κατά τις δεκαετίες του 1920 και του 1930;

Απάντηση: Εμπράκτως. Έκαναν οικογένεια αλλά δεν εγκατέλειψαν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Μη λησμονούμε ότι τα κορίτσια των αστικών οικογενειών, δεν ήταν και πολύ τιμητικό, κυρίως μετά το γάμο τους, να εργάζονται.

 

 

Ερώτηση: Πόσο ριζοσπαστική θεωρείτε ότι ήταν η επιλογή της Ζωής Μελά να ακολουθήσει τη Χημεία το 1919, σε μια περίοδο όπου ελάχιστες γυναίκες είχαν πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση;

Απάντηση: Η επιλογή της Μελά να σπουδάσει Χημεία και η επιθυμία της να εργαστεί ήταν όντως ριζοσπαστική για πολλούς λόγους. Οι υποψήφιες φοιτήτριες,  κυρίως των θετικών επιστημών  αντιμετώπιζαν μεγάλες δυσκολίες διότι δημόσια γυμνάσια θηλέων δεν υπήρχαν μέχρι το 1917 και η προετοιμασία στα Παρθεναγωγεία, που μόνο εκεί είχαν πρόσβαση όσα κορίτσια ήθελαν να αποκτήσουν περισσότερες γνώσεις, ήταν ελλιπέστατη. Τα κορίτσια έπρεπε να κάνουν κατ΄οίκον μαθήματα για να συμπληρώσουν κενά. Επίσης, οι επαγγελματικοί διέξοδοι ήταν ελάχιστες εκείνα τα χρόνια. Όσο για την Χημεία, ήταν σχεδόν άγνωστη και απαξιωμένη επιστήμη ακόμα και από τη βιομηχανία. Μεταξύ αυτών των υπαρκτών προβλημάτων γινόταν προσπάθεια να επιβληθεί ως επιστημονική η άποψη ότι η ενασχόληση  με τους κλάδους των μαθηματικών και φυσικών επιστημών εμπεριέχει κινδύνους για την υγεία και τις αναπαραγωγικές λειτουργίες των γυναικών. Σε μία κοινωνία που αταλάντευτα πίστευε ότι νομοτελειακά ο ρόλος των κοριτσιών είναι της οικοδέσποινας και της μητέρας, αντιλαμβάνεστε τί σήμαινε η επιθυμία να εργαστείς και όχι μόνο να σπουδάσεις.

Ερώτηση: Η Ζωή Μελά και ο Γιώργος Ιωαννίδης υπήρξαν όχι μόνο σύζυγοι αλλά και συνάδελφοι σε έναν έντονα ανδροκρατούμενο χώρο. Πώς θα περιγράφατε τη σχέση και τη συνεργασία τους; Λειτούργησαν περισσότερο ως συνοδοιπόροι, ως συμπληρωματικές προσωπικότητες ή ως δύο παράλληλες επιστημονικές διαδρομές;

Απάντηση: Λειτούργησαν εξαιρετικά αρμονικά και ως συνοδοιπόροι και ως  συμπληρωματικές προσωπικότητες αλλά και ως δύο αυτόνομοι επιστήμονες. Το διαπίστωσα στην πορεία της έρευνας μου και αισθάνθηκα ότι η βιογράφηση και των δύο σε μία έκδοση, ήταν αναπόφευκτη.

 Ερώτηση: Ποιο ήταν το κλίμα και η σημασία του Ινστιτούτου Παστέρ εκείνη την εποχή και με ποιον τρόπο η παρουσία της Ζωής Μελά και του Γιώργου Ιωαννίδη συνέβαλε στην πορεία του;

Απάντηση: Η δημιουργία του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ ήταν τεράστια. Τεράστια! Ιδρύθηκε σε μία εποχή που η χώρα είχε πολλά προβλήματα ανοιχτά, λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής και της αθρόας έλευσης προσφύγων, όχι μόνο από την Μικρασία αλλά και από την Ανατολική Θράκη, μη την λησμονούμε. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης, έλλειψη στέγης, νερού, αποχετευτικού δικτύου και η ανεργία, είχαν δημιουργήσει μία κατάσταση οικτρή την οποία το εξουθενωμένο οικονομικά κράτος αδυνατούσε να αντιμετωπίσει. Ο προσφυγικός πληθυσμός, άνθρωποι οι περισσότεροι υποσιτισμένοι, εξουθενωμένοι σωματικά και ψυχικά, συνωστισμένοι στους καταυλισμούς, ευρίσκονταν εκτεθειμένοι στις επιδημικές νόσους, όπως η πανώλη, η χολέρα, ο εξανθηματικός τύφος, η ελονοσία, η φυματίωση, και ο Δάγκειος πυρετός, οι οποίες σάρωναν και αποδεκάτιζαν πληθυσμούς στο πέρασμά τους.

Ερώτηση: Η προσωπική επαφή με τη Ναταλία Ιωαννίδη και το οικογενειακό αρχείο που σας εμπιστεύτηκε τι σας αποκάλυψε που δεν θα μπορούσατε να αντλήσετε από τις επίσημες πηγές;

Απάντηση: Η προσωπική επαφή με την κόρη τους, Ναταλία Ιωαννίδη, ήταν ευλογία. Η ίδια ήταν, κυρίως, η επίσημη πηγή. Είχε ένα τεράστιο και πολύ καλά ταξινομημένο αρχείο και λέω «είχε», διότι πλέον το έχει δωρίσει στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ), όπου φυλάσσεται ως «Αρχείο Οικογενείας Παύλου Μελά-Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη». Δεύτερον γνώρισα μία υπέροχη γυναίκα, με εξαιρετική μνήμη και λόγο, η οποία πρόθυμα μου παρείχε τις πληροφορίες που ήθελα για γεγονότα και πρόσωπα τα οποία συναντούσα στην πορεία της έρευνας αλλά και να μου επιβεβαιώνει ή να μου διαψεύδει φήμες, για να μπορέσω να καταγράψω τις βιογραφίες δίχως μυθοπλασίες.

Ερώτηση: Υπήρξε κάποιο εύρημα στα αρχεία που σας συγκίνησε ιδιαίτερα ή σας εξέπληξε κατά τη διάρκεια της έρευνας;

Απάντηση: Πολλά!  Κυρίως η αυτόνομη και πολυσχιδής προσωπικότητα της Μελά. Υπήρξε η μοναδική γυναίκα στην ομάδα των οκτώ ανδρών συναδέλφων της που ίδρυσαν το Σύλλογο Ελλήνων Χημικών, όπως επίσης οι μακροχρόνιοι αγώνες της για τα δικαιώματα των Ελλήνων Χημικών και κυρίως των γυναικών Χημικών.

 

Ερώτηση: Ο Γιώργος Ιωαννίδης παρέμεινε σχετικά άγνωστος ακόμη και στον τόπο καταγωγής του, το Αίγιο. Πιστεύετε ότι αυτό οφειλόταν στην προσωπικότητά του, στις συνθήκες της εποχής ή στο γεγονός ότι η επιστημονική έρευνα στην Ελλάδα δεν είχε τότε τον δημόσιο χαρακτήρα που διαθέτει σήμερα;

Απάντηση: Πρωτίστως οφειλόταν στην σεμνή και σοβαρή προσωπικότητά του. Το ίδιο ισχύει και για τη Ζωή Μελά. Οι συνθήκες της εποχής ήταν διαφορετικές από την άποψη ότι δεν υπήρχαν τόσα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (εφημερίδες, τηλεόραση, ιστότοποι). Όμως και στην εποχή τους όπως σε όλες τις εποχές, υπήρχαν άνθρωποι που ήταν εξαιρετικά επικοινωνιακοί, που αγαπούσαν  και επεδίωκαν την προβολή. Ο Ιωαννίδης και η Μελά όχι απλώς δεν την επεδίωξαν, αλλά την απέφυγαν διότι δεν εύρισκαν νόημα στην αυτοπροβολή τους.

Ερώτηση: Σας έκανε εντύπωση το πόσο επίκαιρες ακούγονται σήμερα οι απόψεις του Γιώργου Ιωαννίδη για τη δημόσια υγεία και τα εμβόλια;

Απάντηση: Οι απόψεις του για τη Δημόσια υγεία και την πανεπιστημιακή εκπαίδευση ήταν πρωτοπόρες. Ο αγώνας του για να επιβάλει το εμβόλιο της φυματίωσης, το BCG, όταν ακόμα και γιατροί δυσπιστούσαν, αποδεικνύει ότι ο Ιωαννίδης ήταν 50-70 χρόνια μπροστά από την εποχή του.

Ερώτηση: Μελετώντας τόσο βαθιά τη ζωή της Ζωής Μελά, θεωρείτε ότι οι γυναίκες στην επιστήμη εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να έρχονται αντιμέτωπες με στερεότυπα, έστω και με πιο σύγχρονες μορφές;

Απάντηση: Γενικώς οι γυναίκες έρχονται αντιμέτωπες με στερεότυπα και όχι μόνο οι γυναίκες-επιστήμονες. Στην εποχή μας, όμως, ευθυνόμαστε και οι ίδιες για την διαιώνιση τους. Αν δεν παραδεχτούμε ότι έχουμε μερίδιο ευθύνης μεγάλο και συνεχίζουμε να τα ρίχνουμε όλα στους άνδρες, δεν θα εξαλείψουμε ποτέ τις πατριαρχικές αντιλήψεις.

Ερώτηση: Αν μια νέα φοιτήτρια Χημείας διάβαζε σήμερα την ιστορία της Ζωής Μελά, ποιο θεωρείτε ότι θα ήταν το σημαντικότερο μήνυμα που θα μπορούσε να κρατήσει;

Απάντηση: Ότι μόνο οι αγώνες που δεν δόθηκαν είναι σίγουρα χαμένοι.

 Ερώτηση: Το βιβλίο σας μοιάζει να λειτουργεί όχι μόνο ως βιογραφία αλλά και ως μια πράξη αποκατάστασης της μνήμης αυτών των δύο ανθρώπων. Ήταν ταυτόχρονα και ένας τρόπος να συνομιλήσετε με το σήμερα;

Απάντηση: Έχω την πεποίθηση ότι η σκόνη της ιστορίας δεν πρέπει να σκεπάζει προσωπικότητες που ωφέλησαν την επιστήμη και τον άνθρωπο και μπορούν διαχρονικά να αποτελούν παράδειγμα ευποιίας  για τους νεότερους,

Ερώτηση: Τι θεωρείτε ότι έχουμε ανάγκη να ακούσουμε σήμερα από την ιστορία της Ζωής Μελά και του Γιώργου Ιωαννίδη;

Απάντηση: Αυτό που είπε ο μέγας Ελύτης: «Ο καθείς και τα όπλα του». Ο καθένας μας να παραμείνει πιστός και άγρυπνος φύλακας στο ταξίδι του χρόνου υπερασπιζόμενος τις ιδέες και τις αρχές του.

Ερώτηση: Όταν φωτίζετε ανθρώπους που έμειναν εκτός των επίσημων ιστορικών αφηγήσεων, τι ανακαλύπτετε τελικά για την ίδια την κοινωνία της εποχής τους; Ίσως οι «μικρές» ιστορίες να λένε περισσότερα από τις «μεγάλες»;

Απάντηση: Οι μικρές ιστορίες είναι εκείνες που γράφουν την επίσημη ιστορία. Δίχως τις μικρές ιστορίες, αυτές δηλαδή που αναφέρονται σε επί μέρους γεγονότα, δεν θα μπορούσαμε να συνθέσουμε σωστά την μεγάλη ιστορία. Γιατί είναι αυτές που αποτελούν τον συνδετικό κρίκο μιας κοινωνίας.

Ερώτηση: Αισθάνεστε ότι αυτό το βιβλίο μπορεί να αλλάξει κάτι - έστω και σε τοπικό επίπεδο, στο Αίγιο ή στον χώρο της επιστημονικής ιστοριογραφίας; Υπήρξε κάποια αντίδραση που σας έκανε να νιώσετε ότι η μνήμη τους επέστρεψε πράγματι;

Απάντηση: Πιστεύω ότι η μνήμη δεν πρέπει ούτε να απολύεται, ούτε να απόλλυται. Σε τοπικό επίπεδο, η συζήτηση μαζί σας που γίνεται με αφορμή την έκδοση, όπως και η παρουσίαση που θα γίνει εδώ στην πατρίδα του Ιωαννίδη, σημαίνει ότι ήδη κάτι άλλαξε. Σε ευρύτερο πεδίο, υπήρχε ένα κενό στην επιστημονική βιβλιογραφία που καλύφθηκε. Άρα η μνήμη τους επέστρεψε αλλά στους αναγνώστες εναπόκειται η διατήρηση της πλέον.

Ερώτηση: Πόσο σας επηρεάζει προσωπικά η συνεχής επαφή με «ξεχασμένες» ζωές; Υπάρχουν στιγμές όπου η έρευνα παύει να είναι αμιγώς επιστημονική και γίνεται συναισθηματικά φορτισμένη;

Απάντηση:  Η έρευνα γενικότερα είναι ένα γοητευτικό ταξίδι γεμάτο εκπλήξεις όποιο και αν είναι το αντικείμενό της. Σε κάνει σοφότερο, σε μορφώνει και αναπόφευκτα δημιουργεί συγκινήσεις σε όλη την διάρκεια της πορεία της, όπως συνέβη και με το προηγούμενο βιβλίο μου για τον Αιγιώτη, αγράμματο κουρέα Πανάγο Μελισσιώτη που ήρθε στην Αθήνα και εξελίχθηκε σε σημαντικό θεατρικό συγγραφέα δραματικών ειδυλλίων.  

Ερώτηση: Ένας άνθρωπος με τη δική σας ερευνητική και συγγραφική ανησυχία δύσκολα μένει στάσιμος. Υπάρχουν ήδη νέα πρόσωπα ή ιστορίες που σας έχουν αρχίσει να σας «καλούν» προς το επόμενο βιβλίο;

Απάντηση: Εννοείται! Επειδή έχω αρθρογραφία που αφορά την Αθήνα του 19^ου αιώνα δημοσιευμένη σε ημερήσια δημοσιογραφικά σάιτ και εφημερίδες αλλά την έχω παρουσιάσει και στην Τηλεόραση της Βουλής, σκέφτομαι την έκδοση αυτών των άρθρων. Επίσης την έκδοση της έρευνάς μου με τις συγκλονιστικές συνεντεύξεις άγνωστων, «αόρατων» (όπως τις αποκαλώ) γυναικών της βιοπάλης την εποχή του Μεσοπολέμου, όπως οι πλύστρες, τα δουλικά, οι λαχειοπώλισσες, οι θυρωρίνες, οι καπελούδες και άλλες γυναίκες του μόχθου.

Σας ευχόμαστε το βιβλίο σας να είναι καλοτάξιδο!

Απάντηση: Σας ευχαριστώ πολύ! Ελπίζω να είναι με πολλούς συνταξιδιώτες, την Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026, στο Εργατικό Κέντρο Αιγίου, στις 8 μ.μ με εξαιρετικούς ομιλητές.

 📚 Η Ιόνιος Βιβλιοθήκη ευχαριστεί θερμά τη Χριστίνα Φίλιππα για τη συμμετοχή της στη στήλη «Η Ιόνιος  Βιβλιοθήκη Συνομιλεί» και για τη γενναιόδωρη διάθεση να μοιραστεί μαζί μας την έρευνά της, τις σκέψεις και τις εμπειρίες της.

Η συμβολή της αποτελεί πολύτιμη προσθήκη στη νέα αυτή πρωτοβουλία, που στόχο έχει να αναδεικνύει ανθρώπους του πολιτισμού, της επιστήμης και της δημιουργίας, φωτίζοντας έργο και διαδρομές που αξίζει να παραμένουν ζωντανές στη συλλογική μνήμη.

Με χαρά αναμένουμε τις επόμενες δημιουργίες και ερευνητικά της βήματα, που είμαστε βέβαιοι ότι θα συνεχίσουν να εμπνέουν και να προσφέρουν γνώση.

 Της ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο έργο της και καλή συνέχεια στη δημιουργική της πορεία.

📖 Το βιβλίο είναι διαθέσιμο και στη Βιβλιοθήκη μας για όσους επιθυμούν να το αναζητήσουν, να το γνωρίσουν καλύτερα, καθώς και για ανάγνωση και δανεισμό.

 

 Χορωδιακές Συναναστροφές IX – Αίγιο 2026

«Σπάζοντας τη σιωπή»

Σάββατο 24 & Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026

Ο Σύλλογος Κεφαλλήνων & Ιθακησίων Αιγιαλείας & Καλαβρύτων ανακοινώνει, μέσω της Οργανωτικής Επιτροπής των Χορωδιακών Συναναστροφών IX, ότι η διαδικασία συμμετοχών για το φεστιβάλ έχει πλέον ολοκληρωθεί.

Με ιδιαίτερη χαρά και εκτίμηση προς όλες τις συμμετέχουσες χορωδίες, θα θέλαμε να εκφράσουμε ένα θερμό και ειλικρινές ευχαριστώ σε όσες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά μας, αγκαλιάζοντας το φεστιβάλ με ενθουσιασμό, καλλιτεχνική διάθεση και εμπιστοσύνη. Η φετινή ανταπόκριση ήταν ιδιαίτερα μεγάλη και συγκινητική, ξεπερνώντας κάθε προσδοκία της διοργάνωσης.

Παρά την έντονη προσπάθεια της Οργανωτικής Επιτροπής να συμπεριληφθούν όλες οι αιτήσεις συμμετοχής, αυτό δυστυχώς δεν κατέστη δυνατό για τη φετινή διοργάνωση, λόγω των περιορισμών του προγράμματος και της συνολικής χωρητικότητας του φεστιβάλ.

Ωστόσο, κάθε χορωδία που εκδήλωσε ενδιαφέρον αποτελεί πολύτιμο κομμάτι της μεγάλης χορωδιακής μας οικογένειας. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει φυσική παρουσία στη σκηνή, η μουσική τους διαδρομή και η στήριξή τους παραμένουν ζωντανά και σημαντικά για το φεστιβάλ μας.

Η Οργανωτική Επιτροπή θα επιδιώξει κατά προτεραιότητα την επέκταση του φεστιβάλ, ώστε από την επόμενη χρονιά να μπορέσει να υποδεχθεί ακόμη περισσότερες χορωδίες.

Συμμετέχουσες Χορωδίες:

1. Παραδοσιακή Χορωδία Κυργίων Δράμας

2. Χορωδία Πολιτιστικού Συλλόγου Παύλου Βοιωτίας «ΥΗΤΤΟΣ»

3. Μικτή Χορωδία Αιγιαλείας

4. Σύλλογος Φίλων Βυζαντινής Μουσικής Αιγιαλείας

5. Φωνητικό Σύνολο VOCAL

6. Πολυφωνική Χορωδία Αιγιαλείας – Συλλόγου Κεφαλλήνων & Ιθακησίων Αιγιαλείας & Καλαβρύτων

7. Δημοτική Χορωδία Ιθάκης

8. Χορωδία Φιλαρμονικής Κορακιάνας «Σπύρος Σαμάρας», Κέρκυρα

9. Φωνητικό Σύνολο «ΑΘΥΡΜΑ»

10. Παραδοσιακή Χορωδία Μουσικού Εργαστηρίου Αιγίου

11. Χορωδία Πανηπειρωτικής Αδελφότητας Αιγιαλείας

12. Χορωδία Πανεπιστημιακού Ομίλου «Τέχνης Κίνηση» & Φωνητικό Σύνολο «Σέλεμνος»

13. Χορωδία Ανατολικής Αιγιαλείας

14. Χορωδία «ΑΠΟΛΛΩΝ» Πάτρας

15. Χορωδία «Κοινο Τοπία» Πάτρας

Οι Χορωδιακές Συναναστροφές IX έχουν πλέον καθιερωθεί ως το μεγαλύτερο χορωδιακό φεστιβάλ του Δήμου Αιγιαλείας, με ξεχωριστή καλλιτεχνική ταυτότητα, ισχυρή πολιτιστική παρουσία και θερμή υποστήριξη από επαγγελματίες του χώρου, μαέστρους, μουσικούς και ένα διαρκώς αυξανόμενο φιλόμουσο κοινό, το οποίο κατακλύζει κάθε χρόνο τον χώρο της εκδήλωσης, αγκαλιάζοντας με βαθιά συγκίνηση, θερμό χειροκρότημα και μεγάλο ενθουσιασμό κάθε εμφάνιση.

Το Αίγιο, μια πόλη με βαθιά πολιτιστική ταυτότητα και μακρά μουσική παράδοση, αποτελεί ιδανικό τόπο για τη συνάντηση των χορωδιών, όπου η τέχνη της φωνής βρίσκει φυσικό χώρο έκφρασης μέσα σε ένα περιβάλλον ιστορίας, θάλασσας και ανθρώπινης ζεστασιάς. Οι χορωδίες συνθέτουν ένα μωσαϊκό ήχων και πολιτισμών που αναδεικνύει τη δύναμη της συλλογικής έκφρασης.

Περισσότερο από ένα μουσικό γεγονός, το φεστιβάλ αποτελεί χώρο συνάντησης, έκφρασης και συνεργασίας, με ιδιαίτερη αναφορά στην Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, αναδεικνύοντας τη μουσική ως μέσο επικοινωνίας και ευαισθητοποίησης.

Θερμές ευχαριστίες σε όλους όσους στηρίζουν την οργάνωση του φεστιβάλ - φορείς, συλλόγους, μαέστρους, χορωδούς, εθελοντές και φίλους της μουσικής που με τη συμβολή τους δίνουν ζωή σε αυτόν τον θεσμό.

Συνεχίζουμε με ενθουσιασμό την προετοιμασία ενός διημέρου γεμάτου μουσική, συνάντηση και πολιτισμό.

Η μουσική συνεχίζει να μας ενώνει.

Και το Αίγιο ετοιμάζεται να τη ζήσει ξανά μέσα από τις φωνές των ανθρώπων του.

Στο Αίγιο, οι φωνές δεν συναντιούνται απλώς· ενώνονται.

Με εκτίμηση και ανυπομονησία για τη μουσική μας συνάντηση,

Η Οργανωτική Επιτροπή των Χορωδιακών Συναναστροφών IX

του Συλλόγου Κεφαλλήνων & Ιθακησίων Αιγιαλείας & Καλαβρύτων

Πολυφωνική Χορωδία Αιγιαλείας

 Από την Πάργα έως τον Αχέροντα: ένα τριήμερο γεμάτο εικόνες, μύθο και αξέχαστες εμπειρίες

Ο Σύλλογος Κεφαλλήνων και Ιθακησίων και η Ιόνιος Βιβλιοθήκη Αιγίου πραγματοποίησαν το τριήμερο 1–3 Μαΐου εκδρομή σε Πάργα, Σύβοτα, Νεκρομαντείο, Πηγές Αχέροντα και Ιερά Μονή Φανερωμένης Λευκάδας, επιστρέφοντας γεμάτοι εικόνες, συναισθήματα και εμπειρίες που δύσκολα χωρούν σε λίγες λέξεις. Ήταν μια διαδρομή που δεν έμεινε μόνο στους προορισμούς, αλλά αποτυπώθηκε στις στιγμές, στις μικρές λεπτομέρειες και στην όμορφη παρέα που τη μοιράστηκε, συνθέτοντας ένα ταξίδι που θα μας συνοδεύει για καιρό.

Πρώτος σταθμός μας τα Σύβοτα, όπου η καλοκαιρινή ατμόσφαιρα και το ήρεμο τοπίο έδωσαν τον τόνο της εκδρομής. Τα γραφικά σοκάκια, το λιμανάκι και η παρουσία της θάλασσας δημιούργησαν ένα περιβάλλον χαλάρωσης, όπου ο χρόνος έμοιαζε να κυλά πιο αργά.

Στη συνέχεια, η επίσκεψη στην Πάργα πρόσθεσε ένταση και ζωντάνια στη διαδρομή. Τα πολύχρωμα σπίτια, τα στενά δρομάκια και η ζωντανή κίνηση της πόλης συνέθεσαν μια εικόνα γεμάτη ζωή. Οι συμμετέχοντες απόλαυσαν τη βόλτα με το τουριστικό τρενάκι, ενώ η ξενάγηση στο Κάστρο του Αλή Πασά αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο της εκδρομής, μέσα από το οποίο γνωρίσαμε την ιστορία και τη σημασία της περιοχής.

Η διαδρομή συνεχίστηκε στο Νεκρομαντείο του Αχέροντα, έναν χώρο με ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και ιστορική βαρύτητα. Το λιτό τοπίο και η σιωπή του χώρου δημιούργησαν μια εμπειρία διαφορετική, που δεν βασίζεται τόσο στην εικόνα όσο στο συναίσθημα.

Εκεί, όπου στην αρχαιότητα οι άνθρωποι αναζητούσαν χρησμούς και επαφή με τον κόσμο των νεκρών, η εμπειρία ήταν κάτι ενδιάμεσο, δύσκολο να περιγραφεί με λόγια. Για λίγο, ο χρόνος έμοιαζε να σταματά και ο επισκέπτης να γίνεται μέρος μιας ιστορίας που ξεπερνά το παρόν.

Και έπειτα, ο Αχέροντας… Μια εμπειρία που δεν έμοιαζε με καμία άλλη. Η βαρκάδα μέσα στο ποτάμι ήταν ήρεμη, σχεδόν ιερή. Το νερό κυλούσε αργά, τα δέντρα απλώνονταν γύρω και ο ήχος της φύσης μάς τύλιξε. Πουλιά κελαηδούσαν ανάμεσα στα κλαδιά, με τον χαρακτηριστικό ήχο της υφάντρας να ξεχωρίζει μέσα στο φυσικό «μουσικό» τοπίο, μαζί με άλλες φωνές της άγριας ζωής που έδιναν ρυθμό στη διαδρομή. Ανάμεσα στα δέντρα, μικρές φωλιές αποκαλύπτονταν σαν έργα τέχνης της φύσης, ενώ στο νερό αγριόπαπιες κινούνταν αθόρυβα και ένας κάστορας περίμενε υπομονετικά τη ροή του ποταμού. Όλα συνέβαιναν χωρίς βιασύνη, σαν να ακολουθούσαν έναν δικό τους, φυσικό ρυθμό.

Σε αυτή την απόλυτη ηρεμία, αγγίξαμε το νερό του ποταμού και, για μια στιγμή, μέσα από τη μυθολογική παράδοση που συνοδεύει τον Αχέροντα, γεννήθηκε η αίσθηση ότι αγγίζουμε κάτι διαχρονικό.

Μια συμβολική «ανάσα» αθανασίας, όπως αποδίδεται στον μύθο, που κάνει τον τόπο αυτό να ξεπερνά το φυσικό του όριο και να αγγίζει το συμβολικό, σαν να αγγίζεις για λίγο κάτι που ανήκει ταυτόχρονα στο παρόν και στην αιωνιότητα. Και μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, ο μύθος δεν χρειαζόταν να ειπωθεί· απλώς υπήρχε.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Οδυσσέας λέγεται πως πέρασε από τον Αχέροντα αναζητώντας απαντήσεις πέρα από τον κόσμο των ζωντανών, καθώς ο τόπος αυτός θεωρούνταν πέρασμα ανάμεσα στους κόσμους, όπου τα όρια του ζωντανού και του άγνωστου γίνονται πιο λεπτά.

Για μια στιγμή, όλα έμοιαζαν να παγώνουν, αφήνοντας χώρο μόνο στην εμπειρία.

Στη Λευκάδα, η τελευταία μας στάση είχε έναν πιο γαλήνιο χαρακτήρα.

Στην Ιερά Μονή Φανερωμένης επικρατούσε ηρεμία και μια αίσθηση εσωτερικής γαλήνης.

Ο χώρος, απλός αλλά γεμάτος παρουσία, σε καλούσε να σταθείς και να παρατηρήσεις.

Δίπλα της, ένας μικρός κόσμος ζώων παπαγάλοι, ελάφια, πάπιες και παγώνια έδινε ζωντάνια στο τοπίο.

Κατεβαίνοντας στην πόλη της Λευκάδας, όλα άλλαξαν ξανά.

Στενά δρομάκια, έντονη ζωή και μυρωδιές από γλυκά όπως αμυγδαλωτά και λουκούμια γέμιζαν τον αέρα, κάνοντας τη βόλτα μια μικρή απόλαυση σε κάθε βήμα.

Η εκδρομή ολοκληρώθηκε με την επιστροφή στο Αίγιο, έχοντας αφήσει σε όλους όμορφες εικόνες, έντονα συναισθήματα και τη γλυκιά αίσθηση ενός κοινού ταξιδιού που μας έφερε πιο κοντά.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Κεφαλλήνων και Ιθακησίων και της Ιονίου Βιβλιοθήκης Αιγίου ευχαριστεί θερμά όλα τα μέλη και τους φίλους που συμμετείχαν και συνέβαλαν σε αυτή την ξεχωριστή εκδρομή. Ανανεώνουμε με χαρά το ραντεβού μας για τις επόμενες δράσεις και εξορμήσεις.

 

Παναγία Τρυπητή, η κυρά του Αιγίου – Η Ζωοδόχος Πηγή της πίστης και της ελπίδας

Η μεγάλη γιορτή της Παναγίας Τρυπητής τελείται την Παρασκευή της Διακαινησίμου, στη γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής. Σήμερα το Αίγιο αλλάζει όψη· οι δρόμοι στολίζονται, τα καταστήματα μένουν κλειστά και η πόλη γεμίζει κόσμο και προσκυνητές από κάθε γωνιά.

Κατά την τοπική παράδοση, η ιστορία της Παναγίας Τρυπητής ξεκινά γύρω στον 10ο αιώνα, μια νύχτα άγρια και σκοτεινή, όταν ο Κορινθιακός σάρωνε από δυνατές τρικυμίες. Ένα καράβι ναυάγησε και ένας ναυτικός, άνθρωπος θαλασσινός αλλά θεοφοβούμενος, κατάφερε να σωθεί και να βγει στην ακτή του Αιγίου. Εξαντλημένος, στάθηκε στην παραλία και ευχαρίστησε τον Θεό για τη σωτηρία του.

Τότε, μέσα στο σκοτάδι, είδε πιο πάνω στον απόκρημνο βράχο ένα παράξενο φως να λαμπυρίζει. Ανεβαίνοντας προς το σημείο, βρέθηκε μπροστά σε ένα θαυμαστό θέαμα: μέσα σε φυσικό κοίλωμα, έλαμπε η εικόνα της Παναγίας.

Γεμάτος δέος την προσκύνησε και κατέβηκε στην πόλη να το αναγγείλει. Η είδηση απλώθηκε αμέσως και όλος ο κόσμος ανέβηκε να δει το θαύμα.

Από εκεί πήρε και το όνομά της, Τρυπητή, από την «τρύπα» του βράχου όπου βρέθηκε η εικόνα.

Η παράδοση λέει πως στην αρχή προσπάθησαν να χτίσουν τον ναό πιο κάτω, γιατί το σημείο πάνω στον βράχο ήταν δύσκολο και απρόσιτο. Όμως τη νύχτα ακούστηκε δυνατός θόρυβος, σαν σεισμός, που συγκλόνισε την περιοχή. Και την επόμενη μέρα, ο βράχος είχε ανοίξει σαν να δημιουργήθηκε σπηλιά.

Έτσι κατάλαβαν όλοι το θέλημα της Παναγίας και ο ναός χτίστηκε στο σημείο που βρίσκεται σήμερα, πάνω στον βράχο, να αγκαλιάζει τη θάλασσα. Ο ναυτικός έμεινε εκεί, αφιερώθηκε στην προσευχή και έγινε ο πρώτος ασκητής του ιερού αυτού τόπου.

Με τα χρόνια, η φήμη της Παναγίας Τρυπητής απλώθηκε παντού. Πλήθος προσκυνητών καταφθάνει κάθε χρόνο για να προσκυνήσει την εικόνα και να ζητήσει παρηγοριά και δύναμη.

Μετά τη Θεία Λειτουργία γίνεται η λιτανεία της ιερής εικόνας, με κλήρο, φιλαρμονικές και χιλιάδες πιστούς. Η Παναγία περνά για να ευλογήσει τον τόπο, και ο κόσμος την ραίνει με λουλούδια.

Και τότε φαίνεται η βαθιά πίστη του κόσμου: με δέος και συγκίνηση, οι άνθρωποι σκύβουν το κεφάλι καθώς περνά η Αγία Εικόνα, κάνοντας τον σταυρό τους. Πολλοί στρώνουν χαλιά και υφαντά στους δρόμους, για να περάσει η Παναγία και να πάρουν την ευλογία Της.

Και η Παναγία, σαν στοργική μητέρα, ευλογεί τον κόσμο, ευλογεί την πόλη που τόσα χρόνια την τιμά και την έχει προστάτιδα, ευλογεί κάθε ψυχή που στρέφεται σε Εκείνη με πίστη.

Για εμάς δεν είναι απλώς εικόνα. Είναι η ελπίδα, η παρηγοριά και η μάνα που ακούει τις προσευχές μας.

Η Παναγία να σκεπάζει όλο τον κόσμο με τη χάρη Της και να χαρίζει υγεία, ειρήνη και ευλογία σε κάθε σπίτι.

Αιγιέων τη πόλει εδωρήσω Πανάχραντε,

την θαυματουργόν σου εικόνα,

αενάως προχέουσαν νάματα,

ιάματα σωτήρια πιστοίς,

ως θεία και ακένωτος πηγή

τας αιτήσεις δεχομένη,

των ευσεβώς απαύστως δεομένων σου.

Πρόφθασον Παναγία Τρυπητή,

συ γαρ υπάρχεις βοήθεια,

σκέπη και προστασία Χριστιανών ακαταίσχυντος.

Χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν και σε όλη την Αιγιάλεια.

Χρόνια πολλά και ευλογημένα με τη χάρη της Ζωοδόχου Πηγής.

«Την πάσαν ελπίδα μου εις Σε ανατίθημι, Μήτερ του Θεού, φύλαξόν με υπό την σκέπην Σου.»

 

Με κατάνυξη τα Εγκώμια του Επιταφίου στον Ιερό Ναό Αγίου Ανδρέου Αιγίου από την Πολυφωνική Χορωδία Αιγιαλείας

Με βαθιά κατάνυξη αποδόθηκαν τα Εγκώμια του Επιταφίου στον Ιερό Ναό Αγίου Ανδρέου Αιγίου

Σε ιδιαίτερα κατανυκτική ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε τη Μεγάλη Παρασκευή, 10 Απριλίου 2026, στον Ιερό Ναό Αγίου Ανδρέου στο Αίγιο, η απόδοση των Εγκωμίων του Επιταφίου Θρήνου από τη Μεικτή Πολυφωνική Χορωδία Αιγιαλείας του Συλλόγου Κεφαλλήνων & Ιθακησίων Αιγιαλείας.

Οι φωνές της χορωδίας ενώθηκαν με την προσευχή των πιστών, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα βαθιάς ευλάβειας, συγκίνησης και εσωτερικής περισυλλογής, τιμώντας το Θείο Πάθος.

Ιδιαίτερη νότα στη φετινή απόδοση έδωσε και η συμμετοχή νέων ανθρώπων, οι οποίοι έψαλαν μαζί με τη χορωδία τα Εγκώμια, προσθέτοντας μια ξεχωριστή ευαισθησία και αναδεικνύοντας τη συνέχεια της παράδοσης μέσα από τις νεότερες γενιές.

Ξεχωριστή και ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή αποτέλεσε η απόδοση του ύμνου «Ω γλυκύ μου έαρ» από την Αναστασία Αναστοπούλου, η οποία με τη γλυκύτητα και την εκφραστικότητα της φωνής της συγκίνησε βαθιά τους παρευρισκόμενους πιστούς.

Η χορωδία ευχαριστεί θερμά τη μουσικό και χορωδό Μαρία Σταυράκη για την πολύτιμη μουσική καθοδήγησή της, καθώς επίσης και τη χορωδό Τώνια Κωστοπούλου για τη στήριξή της στην απόδοση των Εγκωμίων

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν επίσης η στιγμή κατά την οποία ο ιερέας του ναού έψαλε μαζί με τη χορωδία και τους πιστούς.

Η σύμπραξη αυτή δημιούργησε μια μοναδική στιγμή πνευματικής ενότητας και προσευχής, αποτυπώνοντας με τον πιο ουσιαστικό τρόπο το βαθύ μήνυμα της Μεγάλης Παρασκευής.

Η χορωδία εκφράζει επίσης τις θερμές της ευχαριστίες προς τον πατέρα του Ιερού Ναού, π. Γεώργιο Η. Ζωγράφο, για την πρόσκληση και τη φιλοξενία, για ακόμη μία χρονιά, στην κατανυκτική αυτή ακολουθία.

Η κατανυκτική περιφορά του Επιταφίου, με τη συμμετοχή πλήθους πιστών, ολοκλήρωσε τη βραδιά μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σιωπηλής προσευχής, καθώς οι δρόμοι φωτίστηκαν από τα κεριά των πιστών που ακολούθησαν με ευλάβεια τον Επιτάφιο.

Η παρουσία της Πολυφωνικής Χορωδίας Αιγιαλείας αποτελεί πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της τοπικής λατρευτικής παράδοσης, συμβάλλοντας στον κατανυκτικό χαρακτήρα της Μεγάλης Παρασκευής.

Η κατανυκτική ακολουθία ανέδειξε για ακόμη μια χρονιά τη δύναμη της πίστης, της παράδοσης και της κοινής προσευχής, μέσα από το Θείο Πάθος και την ελπίδα της Ανάστασης.