📚 Η Ιόνιος Βιβλιοθήκη Συνομιλεί
Συζητήσεις με ανθρώπους της τέχνης, της επιστήμης και του πολιτισμού
Η σειρά συνεντεύξεων «Η Ιόνιος Βιβλιοθήκη Συνομιλεί» συνεχίζεται, φιλοξενώντας προσωπικότητες που με το έργο, τη γνώση και τη δημιουργικότητά τους συμβάλλουν ουσιαστικά στα γράμματα, τις τέχνες, την επιστήμη και τον πολιτισμό.
Σε αυτή τη συνάντηση συνομιλούμε με τη συγγραφέα και εκπαιδευτικό Αναστασία Ευσταθίου, με αφορμή το νέο της βιβλίο «Οδοντωτός: Μια ιστορία σαν παραμύθι», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ηδύφωνο.
Ένα βιβλίο που μετατρέπει την ιστορία του θρυλικού Οδοντωτού σε ένα μαγευτικό παραμύθι, όπου η ιστορική μνήμη συναντά τη φαντασία και η πραγματικότητα αποκτά τη γοητεία της αφήγησης.
Μέσα από τη συζήτησή μας ξεδιπλώνεται η ιστορία ενός μοναδικού σιδηροδρόμου που εδώ και 130 χρόνια ενώνει το βουνό με τη θάλασσα, αλλά και το ταξίδι ενός βιβλίου που φωτίζει τις ανθρώπινες ιστορίες, τις μνήμες και το πολιτιστικό αποτύπωμα του Οδοντωτού.
Η συγγραφέας μοιράζεται τις πηγές της έμπνευσής της, τις συγκινητικές μαρτυρίες που συνάντησε και το διαχρονικό μήνυμα που μεταφέρει ο Οδοντωτός ως ζωντανό σύμβολο μνήμης, συνέχειας και πολιτιστικής κληρονομιάς.
✍️ Η συγγραφέας
.jpg)
Η Αναστασία Ευσταθίου γεννήθηκε στην Παραλία Πλατάνου Αχαΐας το 1966 και εργάζεται επί τρεις δεκαετίες στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ως δασκάλα. Με ιδιαίτερη αγάπη για το βιβλίο και την παιδική λογοτεχνία, δραστηριοποιείται στον χώρο της δημιουργικής γραφής μέσα από βιωματικά σεμινάρια και δράσεις φιλαναγνωσίας.
Από το 1999 έχει πλούσια συγγραφική πορεία με έργα για παιδιά και ενήλικες, όπως παραμύθια, διηγήματα, νουβέλες, ιστορικά μυθιστορήματα και θεατρικά κείμενα. Έχει βραβευτεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, ενώ έργα της έχουν μεταφραστεί και παρουσιαστεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Μεταξύ των διακρίσεών της ξεχωρίζουν το 1ο Βραβείο για το έργο «Με το Μελάνι της Σουπιάς» και το Β΄ Βραβείο στον 8ο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό του Ομίλου για την UNESCO Τεχνών, Λόγου & Επιστημών Ελλάδος για το έργο της σχετικά με τον Οδοντωτό.
Ενδεικτικά έργα της περιλαμβάνουν: «Η Ανεράιδα του Χελμού», «Το δικό μας 1821…», «Ο Σταθμάρχης», «Οκτώ Ήχοι για τη Μαργαρίτα» και πολλά ακόμη.
Με το πολυσχιδές έργο της γεφυρώνει την εκπαίδευση με τη λογοτεχνία, δημιουργώντας βιβλία που συνδυάζουν τη φαντασία με την ιστορική μνήμη και την παιδαγωγική αξία.
️ 🗣Συνέντευξη
Ερώτηση: Τι είναι για εσάς το «Οδοντωτός, μια ιστορία σαν παραμύθι»; Ένα βιβλίο γνώσεων, μια προσωπική μνήμη, ένα συναίσθημα ή κάτι από όλα αυτά μαζί;
Θα έλεγα ότι είναι όλα μαζί σε ένα. Πρόκειται πρωτίστως για ένα βιβλίο γνώσεων που αφηγείται την ιστορία του
Οδοντωτού με τρόπο προσιτό και ελκυστικό για μικρούς και μεγάλους αναγνώστες. Ταυτόχρονα, είναι ένα βιβλίο
γεμάτο μνήμες και συναισθήματα που έχω για αυτό το μοναδικό τρένο. Είναι ένας φόρος τιμής στους ανθρώπους
που τον κράτησαν ζωντανό μέσα στον χρόνο.
Ερώτηση: Ποια ήταν η στιγμή ή το βίωμα που σας έκανε να πιστέψετε ότι η ιστορία του Οδοντωτού άξιζε να αποτυπωθεί σε ένα βιβλίο; Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο ταξίδι ή εικόνα από το φαράγγι του Βουραϊκού που λειτούργησε ως αφετηρία;
Aπάντηση: Η αφετηρία ήταν η διαχρονική παρουσία του Οδοντωτού στη ζωή των ανθρώπων της περιοχής. Κάθε διαδρομή μέσα στο φαράγγι του Βουραϊκού, κάθε σφύριγμα που αντηχεί στις γαλαρίες, κάθε πέτρινος σταθμός που στέκεται αγέρωχος στον χρόνο, κάθε ταμπέλα, μου υπενθύμιζε ότι πρόκειται για μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί. Το 2017 ένιωσα πως είχε έρθει η στιγμή να συγκεντρώσω όλα αυτά τα στοιχεία σε ένα βιβλίο που θα ταξίδευε, με τη σειρά του, τους αναγνώστες.
Ερώτηση: Επιλέξατε να αφηγηθείτε μια ιστορία γνώσεων μέσα από τη μορφή του παραμυθιού. Τι σας οδήγησε σε αυτή τη συγγραφική επιλογή και ποια θεωρείτε ότι είναι η δύναμη του παραμυθιού ως μέσου μάθησης;
Aπάντηση: Το παραμύθι έχει μια μοναδική δύναμη. Ανοίγει δρόμους στη γνώση μέσα από τα μαγικά μονοπάτια της φαντασίας και του μύθου. Τα παιδιά προσεγγίζουν πιο εύκολα την ιστορία, τη γεωγραφία, τον πολιτισμό και την παράδοση. Ήθελα ο αναγνώστης να μη διαβάζει απλώς πληροφορίες, που, σήμερα μπορεί να βρει παντού σε έντυπα ή στο διαδίκτυο. Ήθελα να ακούει το τρένο, να διασχίζει το φαράγγι με τα μάτια της «φαν-Τασίας» και να ανακαλύπτει τα παραμυθένια σημεία της διαδρομής. Ιδανικό «όχημα» για να μεταφερθούν αυτές οι εμπειρίες δεν είναι άλλη από το παραμύθι.
Ερώτηση: Οι ήρωές σας, η Νεράιδα και ο Νηρέας, συνέβαλαν στη βράβευση του έργου στον Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό της UNESCO το 2019. Πώς γεννήθηκαν αυτοί οι χαρακτήρες και τι συμβολίζουν μέσα στην ιστορία;
Aπάντηση: Αναμφίβολα, η Νεράιδα και ο Νηρέας έδωσαν πνοή στην αρχική μου ιδέα για τον Οδοντωτό και έγιναν οι αφηγηματικές γέφυρες που ένωσαν τη γνώση με τη μυθοπλασία, συμβάλλοντας καθοριστικά στη βράβευση του έργου από την UNESCO το 2019. Ο σοφός Νηρέας, εμπνευσμένος από τη μυθολογία και το υδάτινο στοιχείο, συμβολίζει τη γνώση, τη μνήμη, τις γενιές που χαρί-Ζουν την εμπειρία τους στους νέους. Η εγγονή του, η θρυλική Νεράιδα, εκφράζει τη φαντασία, τη χαρά της ανακάλυψης και τη διαρκή ανάγκη των παιδιών να εξερευνούν και να κατανοούν τον κόσμο γύρω τους. Μαζί λειτουργούν ως συνοδοιπόροι που προσκαλούν τα παιδιά να γνωρίσουν τον Οδοντωτό μέσα από τη δική τους περιπέτεια.
Ερώτηση: Το βιβλίο χαρακτηρίζεται ως «βιβλίο γνώσεων», ενώ ταυτόχρονα διαβάζεται σαν λογοτεχνικό παραμύθι. Πόσο δύσκολο ήταν να ισορροπήσετε ανάμεσα στην ιστορική αλήθεια, την τοπική παράδοση και τη φαντασία;
Aπάντηση: Ήταν μια πρόκληση για εμένα τη δημιουργό η ιστορία και η τοπική παράδοση με τεκμηρίωση των επιστημονικών στοιχείων. Πάνω σε αυτήν τη βάση της αφήγησης με στοιχεία τοπικής μυθολογίας και λαϊκής παράδοσης ήρθε ως συγκολλητική ουσία η λογοτεχνική μελάνη. Στόχος μου ήταν να μη χαθεί η 130χρονη ιστορία του Οδοντωτού, αλλά ταυτόχρονα να διατηρηθεί η γοητεία και η μαγεία του παραμυθιού. Πολλά από τα βιβλία μου, εξάλλου, έχουν τη μορφή του ιστοριόμυθου.
Ερώτηση: Στο έργο σας τονίζετε ότι ο Οδοντωτός δεν είναι μόνο ένα τεχνικό επίτευγμα, αλλά κυρίως οι άνθρωποι που τον οραματίστηκαν, τον κατασκεύασαν, τον υπηρέτησαν και τον αγάπησαν. Ποια από τις ανθρώπινες ιστορίες που συναντήσατε κατά την έρευνά σας σας συγκίνησε περισσότερο;
Aπάντηση: Με συγκίνησαν ιδιαίτερα οι ιστορίες των ανώνυμων ανθρώπων που εργάστηκαν κάτω από δύσκολες συνθήκες για να κατασκευάσουν αυτό το θαυμαστό έργο στα τέλη του 19ου αιώνα. Συγκινητικές, όμως ήταν και οι μαρτυρίες σιδηροδρομικών, σταθμαρχών, τεχνικών και κατοίκων- επιβατών που συνέδεσαν τη ζωή τους με το τρένο. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη μαρτυρία ενός ηλικιωμένου Καλαβρυτινού που μοιράστηκε μαζί μου τη συμπεριφορά των Γερμανών μετά το Ολοκαύτωμα, που έστελναν με τα βαγόνια τα γεννήματα των Καλαβρυτινών ενώ τα αδικοχαμένα σώματα των εκτελεσμένων ανδρών της πόλης, δεν είχαν παγώσει ακόμα.
Ερώτηση:Το βιβλίο σας έχει ήδη βραβευθεί, παρουσιαστεί διαδραστικά και μεταφερθεί δύο φορές στη θεατρική σκηνή από μαθητές. Πώς νιώθετε βλέποντας τα παιδιά να δίνουν φωνή και ζωή στους ήρωες και στις εικόνες που γεννήθηκαν από τη δική σας πένα;
Aπάντηση: Είναι από τις μεγαλύτερες χαρές που μπορεί να νιώσει μια συγγραφέας. Όταν τα παιδιά ενσαρκώνουν τους ήρωες, η ιστορία παύει να ανήκει μόνο στη δημιουργό της. Το αποτέλεσμα γίνεται κτήμα μιας ευρύτερης κοινότητας αναγνωστών -θεατών. Τόσο η θεατρική παράσταση στο Διακοφτό το 2024 όσο και το δρώμενο στο Αίγιο από μαθητές του σχολείου της Αιγείρας τον Απρίλιο του 2026 ήταν στιγμές δικαίωσης της προσπάθειας.
Ερώτηση: Πόσο σημαντικό είναι για εσάς το γεγονός ότι το βιβλίο βρίσκει θέση στη σχολική τάξη μέσα από φιλαναγνωστικές δράσεις, θεατρικά δρώμενα και εκπαιδευτικά παιχνίδια;
Aπάντηση: Ως εκπαιδευτικός και συγγραφέας, το θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό, καθώς τα βιβλία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν γίνονται αφορμή για δημιουργία μέσω διαφορετικών τεχνών, συνεργασία μεταξύ των μαθητών και παρουσίασή τους. Γι’ αυτό ετοιμάζω και συνοδευτικό υλικό με φιλαναγνωστικές δραστηριότητες και παιχνίδια γνώσεων, ώστε το βιβλίο να αξιοποιηθεί δημιουργικά μέσα στη σχολική τάξη.
Ερώτηση: Έχετε γράψει ότι ο Οδοντωτός είναι «σύμβολο της συνέχειας των τόπων» και «το μέλλον του Αχαϊκού χωροχρόνου». Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι αυτό το μοναδικό τρένο ενώνει το βουνό με τη θάλασσα, το παρελθόν με το παρόν και τη μνήμη με το μέλλον;
Aπάντηση: Ο Οδοντωτός ενώνει κυριολεκτικά τον Κορινθιακό με τον Χελμό, αλλά η συμβολική του αξία είναι ακόμη μεγαλύτερη. Μεταφέρει μνήμες, ιστορίες, πολιτισμό και εμπειρίες μέσα στη μοναδική φύση του φαραγγιού από γενιά σε γενιά. Αποτελεί έναν ζωντανό σύνδεσμο ανάμεσα σε όσα κληρονομήσαμε και σε όσα οφείλουμε να παραδώσουμε στο μέλλον.
Ερώτηση: Φέτος συμπληρώνονται 130 χρόνια λειτουργίας του Οδοντωτού, σε μια περίοδο που η λειτουργία του βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ποιο μήνυμα πιστεύετε ότι εξακολουθεί να μεταφέρει σήμερα στις τοπικές κοινωνίες και στις νεότερες γενιές;
Aπάντηση: Σκέφτομαι ότι ο Οδοντωτός έχει αντέξει δυσκολίες, πολέμους, οικονομικές κρίσεις και φυσικές καταστροφές επί 130 χρόνια. Κανένα ατύχημα δεν έχει σημειωθεί στο ημερολόγιο της μακρόχρονης λειτουργίας του. Με τη γραφή μου υπενθυμίζω στους κριτικά σκεπτόμενους αναγνώστες ότι τα μεγάλα έργα δεν είναι μόνο κατασκευές, αλλά ζωντανοί οργανισμοί- τοπόσημα που χρειάζονται φροντίδα, σεβασμό και συλλογική στήριξη για να συνεχίσουν να υπηρετούν τις κοινωνίες. Το μήνυμα δεν μπορεί να είναι άλλο από τη συνέχεια λειτουργίας του.
Ερώτηση: Αν μπορούσε να μιλήσει ο ίδιος ο Οδοντωτός, τι θα έλεγε στους ανθρώπους που τον γνώρισαν, ταξίδεψαν μαζί του ή συνεχίζουν να τον αγαπούν;
Aπάντηση: Ακούω ήδη να λέει: «Σας ευχαριστώ που ταξιδέψατε μαζί μου. Σας ευχαριστώ που περπατήσατε δίπλα στις ράγες μου και που κρατήσατε ζωντανές τις ιστορίες μου. Εγώ θα συνεχίσω να ενώνω τόπους, ανθρώπους και μνήμες, όσο υπάρχουν οι άνθρωποι που πιστεύουν στη δύναμη του ταξιδιού μου στον Αχαιό χωροχρόνο».
Ερώτηση: Καθώς η συνέντευξη αυτή φιλοξενείται από την Ιόνιο Βιβλιοθήκη Αιγίου, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους μικρούς και μεγάλους αναγνώστες που ετοιμάζονται να επιβιβαστούν στο δικό σας ταξίδι με τον «Οδοντωτό»;
Aπάντηση: Θα τους καλούσα να ανοίξουν το βιβλίο και να αφεθούν στο ταξίδι που τους επιφυλάσσει. Να απολαύσουν την ανάγνωση, να ανακαλύψουν, να συγκινηθούν και να αφήσουν τη φαντασία τους να τους οδηγήσει στην ιστορική διαδρομή. Γιατί ο Οδοντωτός μεταφέρει «επιβάτες ιστορίες», έτσι ώστε κάθε παιδί που διαβάζει να γίνεται
φύλακας της μνήμης και της ιστορίας του τόπου του.
Ευχόμαστε το βιβλίο να είναι καλοτάξιδο! Είθε να ταξιδέψει σε πολλές παιδικές και μεγάλες καρδιές, κρατώντας ζωντανή την ιστορία, τη μνήμη και τη μαγεία του Οδοντωτού.
Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε στη Βιβλιοθήκη μας και να το αναζητήσετε, για να ξεκινήσετε το δικό σας μαγευτικό ταξίδι στον κόσμο του Οδοντωτού, εκεί όπου η ιστορία συναντά τη φαντασία.
